Navlun tek başına toplam lojistik maliyetini göstermez

Navlun, bir sevkiyatın faturasındaki satırlardan yalnızca biri. Ticaret Gazetesi'nin 15 Ekim 2026 tarihli haberinde Lanes Lojistik'ten Ali Demircan bunu küresel ticaret üzerinden anlatıyor: navlun bazı hatlarda gerilese bile toplam lojistik maliyeti aynı oranda inmeyebilir. Teklifi navlun satırına bakarak seçen ihracatçı bu farkı faturada, müşteriye tek kalemde fiyat veren forwarder ise marjında görür.

Demircan'ın anlattıkları

Habere göre Demircan'ın çıkış noktası, ticaret hacmindeki büyümenin her hatta düşük navlun getirmemesi. Bir hatta kapasite fazlası yaşanırken başka bir hatta yer ya da boş konteyner bulmak zorlaşabiliyor. Güzergâhlar uzadığında gemiler aynı sürede daha az sefer yapıyor ve fiilî kapasite düşüyor. Devreye giren alternatif limanlar da ek kamyon, elleçleme veya aktarma maliyeti getirebiliyor.

Demircan'a göre liman-liman navlunu ucuz görünen bir teklif, bekleme ve karayolu giderleriyle pahalıya dönüşebilir. Bu yüzden teklifleri aynı kapsamda karşılaştırmayı öneriyor: serbest süre, ek ücretler, teslim noktası ve boş konteyner iadesi her teklifte aynı biçimde tanımlanmalı. Teslim süresindeki belirsizliğin işletme sermayesi ve emniyet stoku ihtiyacını artırdığını da ekliyor.

Haber, DTÖ'nün 8 Ekim 2026 tarihli tahminine atıfla küresel mal ticareti hacminin 2026'da yüzde 3,9, 2027'de yüzde 4,1 büyümesinin beklendiğini aktarıyor. Navlun oranı ya da maliyet yüzdesi vermiyor. Görüşler bir forwarder'ın bakış açısından dile getiriliyor.

Ticaret Gazetesi'nin 9 Ekim tarihli haberi Körfez sevkiyatlarına bakıyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki riskler nedeniyle bu sevkiyatlarda alternatif limanlar ve deniz-karayolu kombinasyonları gündeme gelmiş. Oradaki öneri de seçenekleri liman-liman değil kapıdan kapıya karşılaştırmak. Demircan'dan aktarılan cümle şu: "Bir güzergâhı harita üzerinde oluşturmak, o güzergâhın operasyonel olarak hazır olduğu anlamına gelmiyor."

Faturadaki diğer satırlar

Bir sevkiyatın toplam maliyetinde navlunun yanında genellikle şu kalemler yer alır:

• Liman ve terminal ücretleri (elleçleme, THC, terminal giriş-çıkış)
• Antrepo ve ardiye giderleri
• Demuraj ve detention (konteyner ve ekipman bekleme bedelleri)
• Sigorta
• Gümrük işlemleri, beyanname ve ilgili masraflar
• Kur etkisi (teklif ve fatura para birimleri arasındaki fark)
• Yakıt ve diğer ek ücretler
• Karayolu taşıma ve aktarma
• Gecikmenin dolaylı maliyeti: bağlı kalan sermaye, ek stok, üretim aksaması, müşteri kaybı riski

Bu kalemlerin çoğu teklif aşamasında görünmez, operasyon sırasında ortaya çıkar. Demuraj ve detention iyi bir örnek. Serbest süre teklifte birkaç kelimeyle geçer; evrak eksik kaldığında ya da alıcı yükü geç teslim aldığında konteyner limanda veya müşteride beklerken bedel gün gün işler. Yük limandan çekilmeden bekliyorsa ardiye de eklenir.

Elleçleme, rota değiştiğinde büyüyen bir kalem. Yük alternatif bir limana ya da aktarma noktasına yönlendirildiğinde her ek indirme-bindirme ayrı bir ücret ve ayrı bir hasar riski getirir. Sigorta da bu riske bağlı: güzergâh, aktarma sayısı ve yükün türü primi etkiler. Bazı tekliflerde sigorta hiç yer almaz ve sonradan ayrıca alınır.

Liman-liman ucuz görünen bir teklifin ardından gelen ek ücret, bekleme veya alternatif liman masrafı tasarrufu kısa sürede eritebilir. Karar vermeden önce her kalemin teklifte olup olmadığını ve kimin hesabına yazılacağını sormak gerekir.

İndirim toplama neden tam yansımıyor

Rota değişiklikleri seferleri uzatıp efektif kapasiteyi azaltıyor. Kapasite dengesizliği yüzünden bazı hatlarda gemi ve ekipman bol, bazılarında kıt kalıyor. Teslim süresi belirsizliği ise bekleme ücreti, ek stok ve finansman yükü olarak faturaya başka bir kalemden geri dönüyor. Navlundaki bir düşüş bu kalemlerdeki artışla kısmen ya da tamamen dengelenebilir ve yalnız navlun satırını izleyen biri bunu fark etmez.

Forwarder için: hangi kalem marjı eritiyor

Forwarder açısından sorun ters yönden işler. Müşteriye tek kalemde all-in fiyat verilip maliyetler tek toplamda izleniyorsa hangi kalemin marjı erittiği görülemez. Navlun gerilediğinde müşteri indirim bekler. Aynı dönemde terminal, demuraj veya ek ücret kalemleri arttıysa indirimden sonra kalan gerçek marj belirsizleşir. Teklifte gelir ve maliyet kalemlerini ayrı tutmanın gerekçelerini şu yazıda ele aldık: https://boransoftware.com/blog/forwarder-teklifi-gelir-maliyet-kalemleri/

Teklif ve operasyonda yapılabilecekler

• Teklifleri aynı kapsamda karşılaştırın: serbest süre, ek ücretler, teslim noktası ve boş konteyner iade koşulları yazılı olsun.
• Navlunu tek başına değil, kapıdan kapıya toplam maliyet olarak değerlendirin.
• Evrak ve alıcı hazırlığını sevkiyattan önce tamamlayın; kaçınılabilir bekleme demuraj ve ardiye üretir.
• Uygun yükleri birleştirin, düzenli bir yükleme takvimi kurun.
• Her sevkiyat için deniz, kara, hava ve kombine seçenekleri karşılaştırın. Acil parçayı havayla, kalanı denizle göndermek bir seçenek olabilir.
• Gecikmenin maliyetini taşıma bedeliyle birlikte hesaplayın.
• Teklif ile gerçekleşen maliyeti kalem kalem karşılaştırın; fark çıkan kalemi sonraki tekliflerde güncelleyin.

Son maddeyi düzenli uygulamak, teklifin ve gerçekleşen maliyetin aynı yerde ve ayrı satırlarda tutulmasına bağlı. ECELA'da teklif, gelir ve maliyet kalemleri ayrı satırlar olarak tutulur. Sevkiyat kapandığında teklif edilen ile gerçekleşen kalem kalem karşılaştırılır ve navlundaki hareketin marja ne kadar yansıdığı görülür: https://boransoftware.com/urunler/ecela/

Kaynaklar

• Ticaret Gazetesi (15 Ekim 2026): https://ticaretgazetesi.com.tr/2026/10/15/kuresel-ticaret-buyuyor-lojistik-maliyetleri-neden-gerilemiyor/
• Ticaret Gazetesi (9 Ekim 2026): https://ticaretgazetesi.com.tr/2026/10/09/hurmuz-bogazi-sonrasi-korfez-lojistiginde-yeni-rotalar/