e-AWB, e-CSD ve Cargo-XML nedir? Kâğıtsız hava kargonun temel taşları

e-AWB, hava kargo taşıma sözleşmesini belgeleyen konşimentonun (Air Waybill) kâğıt yerine elektronik veriyle düzenlenmesidir; e-CSD ise gönderinin güvenlik durumunu gösteren Kargo Güvenlik Beyanı'nın (Consignment Security Declaration) elektronik karşılığıdır. Cargo-XML, bu verilerin sistemler arasında taşınmasında kullanılan XML tabanlı mesaj standardıdır. Üçü birlikte, hava kargoda belge akışını kâğıttan veriye taşır.

Konşimento neden önemlidir?

Konşimento (AWB), gönderici ile havayolu arasındaki taşıma sözleşmesinin belgesidir ve gönderinin kimliği işlevini görür. Kâğıt konşimentoda aynı bilgi acentede yazılır, terminalde yeniden girilir, havayolunda bir kez daha işlenir. Her yeniden giriş gecikme ve yazım hatası riski taşır. e-AWB'de konşimento verisi baştan elektronik olarak iletilir ve tarafların sistemleri aynı veri üzerinde çalışır.

e-AWB pratikte nasıl çalışır?

e-AWB'de konşimentonun içeriği elektronik mesajla gönderilir. Hava kargoda bu veri genellikle FWB mesajıyla, konsolide gönderilerdeki ara konşimentolar ise FHL mesajıyla taşınır. Terminal yazılımı açısından bunun anlamı, kabulde girilen kap, ağırlık ve ebat bilgisinin elektronik veriyle tutarlı olması ve mesajların doğru anda gönderilmesidir.

carGObis'te evrak kabulde beyanname ve konşimentolar, AWB üzerindeki tüm bilgilerle MAWB ve HAWB bazında sisteme girilir. Master AWB girişi tamamlandığında RCS mesajı otomatik, FWB ve FHL mesajları isteğe bağlı olarak gönderilir. MAWB ve HAWB girişleri tamamlandığında konşimento bilgileri ilgili havayoluna e-postayla iletilir. Kabul personeli kargoyu el terminaliyle okuttuktan sonra ebat, kap ve kilo bilgilerini yine MAWB ve HAWB bazında girer; bu bilgi tamamlandığında FSU/FOH mesajı SITA üzerinden otomatik gider.

e-CSD nedir, neden gerekir?

Hava kargoda bir gönderinin uçağa yüklenebilmesi için güvenlik durumunun belirlenmiş ve belgelenmiş olması gerekir. Kargo Güvenlik Beyanı (CSD), gönderinin hangi güvenlik durumunda olduğunu ve hangi yöntemle kontrol edildiğini gösterir. e-CSD, bu beyanın elektronik olarak düzenlenip taraflar arasında iletilmesidir.

Terminalde bu sürecin kaynağı x-ray noktasıdır. carGObis'te kargoyu x-ray cihazına yükleyen personel, kargoyu cihaza koymadan önce etiketi el terminaliyle okutur. X-ray operatörünün ekranına mal cinsi, AWB numarası, kap adedi ve x-ray giriş saati düşer; "Temiz–Opak–K9" formları basılır. Gerektiğinde CSD formu yazılım üzerinden otomatik doldurulur ve çıktısı alınır. Böylece güvenlik beyanındaki bilgi, elle doldurulan bir formdan değil, sistemdeki kabul ve x-ray kayıtlarından gelir.

Cargo-XML ne getirir?

Hava kargo mesajlaşması uzun süre, alanları sabit kurallarla dizilen metin tabanlı mesajlarla yürütüldü. Cargo-XML, aynı iş verisini XML yapısında tanımlayan bir mesaj standardıdır. XML'de her alanın adı açıkça belirtildiği için mesajlar yazılımlar tarafından daha kolay doğrulanır ve yeni veri alanlarıyla genişletilebilir. carGObis Cargo-XML'e uyumludur; e-AWB ve e-CSD ile de uyumlu çalışır.

Terminal tarafında dikkat edilecekler

Kâğıtsız süreç yalnızca belgeleri taramakla elde edilmez; verinin kaynağında doğru üretilmesini gerektirir. Bu yüzden terminal yazılımında üç nokta öne çıkar: kabul verisinin (kap, kilo, ebat) MAWB ve HAWB bazında eksiksiz girilmesi, x-ray ve güvenlik kayıtlarının gönderiye bağlanması ve gönderilen ya da alınan her mesajın kim tarafından, ne zaman işlendiğinin kaydedilmesi. carGObis'in SITA entegrasyonu servis tabanlı çalışır ve giden-gelen her mesajı gönderici bilgisayar, kullanıcı, tarih ve saat bilgisiyle loglar. Sisteme kaydedilen evrakların eksik olup olmadığı web sitesi üzerinden de izlenebilir.

Özet

e-AWB konşimentoyu, e-CSD kargo güvenlik beyanını elektronik hale getirir; Cargo-XML ise bu verileri sistemler arasında taşıyan XML tabanlı standarttır. Terminalde bu süreçlerin sağlıklı işlemesi, kabul ve x-ray verisinin el terminaliyle kaynağında doğru toplanmasına bağlıdır. carGObis, e-AWB ve e-CSD ile uyumlu, Cargo-XML destekli yapısıyla bu veriyi kabulden uçuşa kadar tek akışta tutar.